Sztuk kilka

Jak odczytywać „hasiory” Władysława Hasiora i się nie przestraszyć? (part.1)

Studiując w Instytucje Historii Sztuki miałam do czynienia z wieloma pięknymi sztukami. Mam na myśli delikatne oblicza Pięknych Madonn, nastrojowe malarstwo Prerefaelitów czy czarujące wzory Secesji – padło jednak na Hasiora. Sztuka Hasiora towarzyszyła mi zawsze, nawet gdy nie zdawałam sobie do końca z tego sprawy. Dawno temu zaczytywałam się w wierszach S.Grochowiaka, absolutnie je kochałam i uczyłam się ich na pamięć by móc zawsze do nich powrócić. Ich odzwierciedlenie znalazłam w potocznie zwanych „hasiorach” czyli wszelkich dziełach stworzonych przez zakopiańskiego artystę. Jeden z wykładowców w momentach mojego zwątpienia w sens wszelkich starań uniwersyteckich, często opowiadał mi historię ze szkoły, gdy jako uczeń ze swoją klasą odwiedzili pracownię Hasiora, który kilkakrotnie podczas wizyty powtarzał, by nigdy w życiu niczego się nie bali. Jedno zdanie stało się złotym mottem mojego profesora, które wymawiane w kryzysowych momentach daje odwagę by choć spróbować, teraz sama je wykorzystuję. Same dzieła Hasiora mnie wciąż wzruszają i inspirują, nawet gdy w większości przypadków moja wrażliwość na sztukę została poddana wielkiej próbie i niestety przez ten kilkuletni proces kształcenia straciłam zdolność czystej radości patrzenia, bo każde spojrzenie na dzieło włącza wielką maszynę myśli i oceny. Hasior jednak mnie wzrusza, dostarcza mi wrażeń, daje mi szansę na bycie odkrywcą i wciąż zaskakuje. Niestety często na wystawach dzieł Władysława Hasiora, zresztą nie tylko na jego, pada stwierdzenie: i jak to powiesić nad kanapą? Po pierwsze zawsze nasuwa mi się myśl, że jak można obraz wieszać do siebie tyłem, przecież siedząc na kanapie się go nie widzi? Czy telewizor też wieszają by na niego nie patrzeć? A po drugie sztuka nie zawsze jest dekoracyjna i nie musi być „ładna” w ogólnym znaczeniu tego słowa. Sztuka ma wstrząsać, zachwycać, zasmucać, rozśmieszać, zwracać uwagę na coś i tak dalej. Jednym słowem ma w nas wzbudzać emocje i zachęcać do jakiejś postawy. Już się nauczyłam, że Hasior wzbudza najczęściej te negatywne. Moja babcia, której kilka lat temu przedstawiłam temat pracy magisterskiej zapytała się mnie z wielkim żalem: „Ale jak to o Hasiorze, o tym Hasiorze ?! czy nie było nikogo innego do wyboru?”. Oczywiście byli, wybór padł spontanicznie podczas wernisażu jego prac, gdy ukradkiem podsłuchiwałam rozmowy oglądających i uznałam, że tak być nie może. Miałam ogromny żal do świata, że tak wiele osób źle odczytuje tak dla mnie oczywiste symbole. Zwłaszcza na pierwszy odstrzał szły prace gdzie wykorzystane zostały motywy religijne które potraktowano jak bezczelną kpinę i atak w stronę wiary czy kościoła, a co więcej doszukiwano się zachowań bałwochwalczych. Moja praca więc była jednym wielkim zbiorem dzieł z udziałem wątków religijnych i rozpracowywaniem ich na części pierwsze oraz omawianiem wykorzystanych symboli. Każdy kto pisze taką pracę ma wielką wizję, że zostanie ona przeczyta przez większą ilość osób niż zacne grono pedagogiczne i równie strapione terminami serdeczne grono przyjaciół po fachu. Niestety.

Artysta bardzo wcześnie zaczął poszukiwać własnego stylu, odrzucając normy wyniesione z warszawskiej akademii. Przede wszystkim budował asamblaże z przedmiotów codziennego użytku, które w efekcie ulegały transformacji. Przemiana ta odnosiła się przede wszystkim do sfery znaczeniowej rekwizytu. Starał się komentować świat współczesny, zwracając uwagę na politykę, rolę religii i zachowania człowieka. Władysław Hasior do budowania asamblaży i form przestrzennych wykorzystywał proste przedmioty o wielkiej sile wyrazu. Rekwizyt w jego sztuce ma ogromne znaczenie. Jako sugestywny element daje możliwość szerszej wypowiedzi. Artysta zdawał sobie sprawę z bogactwa, jakim obdarzone są przedmioty codziennego użytku, i ich ekspresji plastycznej. Zdecydowana większość prac Hasiora przybiera antropomorficzne kształty i formy totemów. Postacie zrobione z drutu, folii, szkła to pełen symboli magiczny świat artysty. Skodyfikowane przedmioty często mają charakter religijny. Hasior obserwował u ludzi szacunek do przedmiotu, kult religijny oraz piękno narzędzi użytkowych, co dawało mu niewyczerpalne inspiracje. Barwność tradycji, zabobony, przy tym głęboka wiara społeczeństwa, a wszystko to osadzone w powojennym niedostatku i pamięci o terrorze charakteryzują epokę Hasiora. Stworzyło to absurdalną kompilację, o której poprzez swoje dzieła opowiada artysta. Sztuka Władysława Hasiora, która została doceniona w kraju i za granicą, w zasadzie pozostaje nieprzyporządkowana do żadnego konkretnego nurtu. Często zupełnie niesłuszne następuje zaszufladkowanie twórczości artysty do nurtu pop-art. Tymczasem genezy częściowo należy doszukiwać się w dadaizmie, który jednak poza przedmiotem gotowym (ready made) nie ujmuje w całości specyfiki działań Władysława Hasiora. Fatalistyczna postawa artysty widoczna jest w większości jego dzieł. Przede wszystkim twórca nawiązywał do prawiecznego tematu walki dobra ze złem. Motyw ten często był wykorzystywany przez artystów tworzących w duchu sztuki Kościoła Wschodniego, którego spuścizna artystyczna inspirowała Władysława Hasiora. Także traumatyczne wspomnienia z czasu wojny mają swoje kontinuum w jego twórczości. Dodatkowo nadbudowane religijną treścią odnoszą się do nadziei zbawienia dla wszystkich. Podstawowym środkiem ekspresji artysty jest trudny do zdefiniowania symbol. Pozwalało to jednak na dokładniejsze wyrażenie rzeczywistości ujęte przy pomocy znaków i gestów, które przywołują pewne pojęcia. Proces utrwalenia symboliki następuje, gdy dany znak staje się rozpoznawalny dla szerszej grupy. Zakopiański artysta wykorzystuje symbole religijne do pokazania pewnych zjawisk, niekoniecznie mieszczących się w granicach sacrum. Symbolika zawarta w twórczości Hasiora wymaga interpretacji, bowiem odnosi się do wydarzeń złożonych i abstrakcyjnych. Definicja przedmiotu-symbolu nie jest jednoznaczna, ale wielowątkowa, nierzadko trudna do określenia. W sztuce Hasiora wątki religijne łączą się z wątkami wojny czy erotyki, dając w efekcie nową jakość. W swojej twórczości artysta czerpał inspiracje ze sztuki prymitywnej, pełnej jarmarcznych, odpustowych „cudowności”, masek oraz totemów. W działaniach artystycznych Władysława Hasiora przeważała religijność ludowa, która nierzadko ma związek z obrzędami i kultem. Charakteryzuje się naiwnym i sensualnym stosunkiem do pojmowania świata. Hasior pragnął przezwyciężenia społecznych nawyków, co definiuje w pewnej mierze postawę surrealistyczną. Jego dzieła są na granicy snu, jawy i życia codziennego. Kompozycje artysty zbudowane zostały w oderwany od rzeczywistości sposób, połączone z grą symboli i folkloru. Dzieła mają ponadczasowy charakter, zwłaszcza te, w których mowa o ludziach, ich charakterach i postawach. Wyszukane tytuły prac dodają nastroju. Hasior celowo rezygnuje z realistycznych przedstawień, tworząc odpowiednie karykatury. Wybiera elementy, które można skategoryzować jako nowy realizm. Ukazanie przedmiotów, których sama forma już w pierwszym kontakcie silnie oddziałuje na odbiorcę stało się domeną artysty. Władysław Hasior zwracał przez to uwagę na postępujący problem widoczny w kierunku jaki obrało społeczeństwo, zwracając się w stronę konsumpcjonizmu i przemysłu.

To nagranie z programu „Sam na sam” zostało szerzej opisane przez Hannę Kirchner, która została podczas przerwy poinformowana od pań odbierających telefon, że zostało im nakazane przekazywanie wyłącznie połączeń o negatywnych wrażeniach słuchaczy, gdzie w większości były bardzo pozytywne i serdeczne. Hasior niejednokrotnie był krytykowany w Polsce poprzez władzę.

By obejrzeć prace Władysława Hasiora najlepiej udać się do Zakopanego!

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s